Oceanen onder druk

Als gevolg van overbevissing staan mariene ecosystemen wereldwijd onder grote druk. Dit is een van de grootste milieuproblemen van deze tijd.

Door de uitbreiding van het aantal schepen en technische innovaties is de vangstcapaciteit de afgelopen decennia sterk toegenomen. Dit heeft geleid tot overbevissing en de afname van verschillende bejaagde vissoorten. Het heeft ook andere nadelige gevolgen voor mariene ecosystemen, zoals verstoring van de zeebodem en bijvangst van andere vissoorten. Een belangrijk probleem is dat wereldwijd naar schatting 30% van de vis illegaal wordt gevangen. Daardoor zijn de herkomst en de gebruikte vismethode moeilijk te achterhalen. De afgelopen jaren is aquacultuur (viskweek) steeds grootschaliger geworden. Dit heeft in verschillende landen geleid tot ernstige vervuiling en de aantasting van kwetsbare gebieden, zoals mangroves.

Beleid en ontwikkelingen
Het Nederlandse visserijbeleid is onderdeel van het gemeenschappelijke visserijbeleid van de EU. Hoewel de nadruk de laatste jaren steeds meer is komen te liggen op een verantwoord management van de visbestanden, zijn de EU maatregelen om dit te bereiken nog altijd ontoereikend. Door de teruglopende visstanden in de Noordzee en de noordoostelijke Atlantische Oceaan - voornamelijk door overbevissing - is de laatste jaren een verschuiving van de visvangst te zien naar andere gebieden, zoals voor de kust van West-Afrika. Door de globalisering en de uitputting van regionale vispopulaties is de internationale vishandel een steeds belangrijkere economische activiteit geworden, met Nederland als één van de wereldwijde marktleiders.

Het belang van duurzame visserij
Mariene en zoetwater biodiversiteit leveren een veelheid aan voedsel, zoals vissen, schaal- en schelpdieren. Bijna één miljard mensen over de hele wereld zijn afhankelijk van visserij als belangrijkste bron van eiwitten. Verder is de visserij in veel landen belangrijk voor de werkgelegenheid. Het is daarom noodzakelijk dat zeeën en kustgebieden zorgvuldig worden beheerd. Het verduurzamen van vis en visserij is een actueel maatschappelijk en politiek thema. Het vormt één van de speerpunten van het Nederlandse internationale biodiversiteitbeleid. Bij verduurzaming van markten moeten alle actoren (overheden, vissers, handelaren, wetenschappers én consumenten) worden betrokken.

Maatregelen
Om de druk op de mariene ecosystemen wereldwijd te laten afnemen is het noodzakelijk dat overheden en de particuliere sector een aantal maatregelen doorvoeren. Deze zijn:

• Druk op de visserij verkleinen (door het verlagen van de vangstquota en instellen van andere vangstbeperkingen)
• Terugdringen van IUU (Illegal, Unreported and Unregulated fishing)
• Terugdringen van ongecontroleerde bijvangsten en het weggooien van niet gebruikte vis
• Verbieden van destructieve vangsttechnieken en het ontwikkelen van verbeterde vangsttechnieken
• Stimuleren van een netwerk van strategisch gekozen Marine Protected Areas (MPA)
  

Wat doet IUCN NL?
IUCN NL stimuleert de overheid om het visserijbeleid en de uitvoering daarvan te verduurzamen op basis van wetenschappelijke adviezen. Daarnaast moedigt IUCN NL de overheid aan om kwetsbare mariene gebieden (en kustgebieden) te beschermen en een netwerk van Marine Protected Areas (MPA) op te zetten. De nadruk zal echter liggen op de dialoog met de visserijsector. In deze sector wil IUCN NL de belangrijkste spelers motiveren om beter én duurzamer gebruik te maken van natuurlijke hulpbronnen zodat sociale, economische en ecologische aspecten in balans komen en er meer transparantie in de keten komt. Hiervoor zal IUCN NL zich in de eerste plaats richten op de importeurs van bevroren vis, omdat zij verantwoordelijk zijn voor het overgrote deel van alle import (ruim 2 miljard euro per jaar). Daarnaast is IUCN NL actief in een aantal Publieke-Private Partnerschappen, gericht op de verduurzaming van de visserij in ondermeer West-Afrika en Peru.

• Marine Stewardship Council
• Goede Vis
• Publicatie: The Netherlands & the World Ecology Tropical Shrimps
• Publicatie: Natuurgebieden op zee
• Kaart: The European Union & The World Ecology: Fisheries