Nieuwe Rode Lijst: Afrikaanse antilopen met uitsterven bedreigd, evenals Noord-Amerika’s meest wijdverspreide boomsoort

14 september 2017

Vijf Afrikaanse antilopensoorten nemen sterk in aantal af door stroperij en verlies van leefgebied, zo blijkt uit de nieuwe Rode Lijst van bedreigde soorten die IUCN (International Union for Conservation of Nature) vandaag presenteert. Ook bevindt Noord-Amerika's meest wijdverspreide en waardevolle boomsoort, de es, zich op het punt van uitsterven door een invasieve keversoort.

De nieuwe cijfers, die vandaag bekend werden, tonen ook een drastische afname van het aantal endemische sprinkhanen en duizendpoten in Madagaskar en het uitsterven van de Pipistrellus murrayi, een vleermuis die uitsluitend op het Australische Christmas Island voorkwam staat nu vast. Daartegenover staat dat nieuwe data over het sneeuwluipaard (Panthera uncia) het rechtvaardigen om deze soort van ‘bedreigd’ nu als ‘kwetsbaar’ te classificeren. De afname van het aantal sneeuwluipaarden door stroperij en verlies van leefgebied houdt echter wel aan.

In totaal telt de Rode Lijst nu 87.967 soorten. Daarvan worden er 25.062 met uitsterven bedreigd.

Wereldwijde actie nodig

“Menselijke activiteiten drijven soorten zo snel tot het punt van uitsterving, dat het voor natuurbeschermers onmogelijk is de afname in real time te beoordelen,” aldus Inger Andersen, directeur-generaal van IUCN. “Zelfs de soorten waarvan we dachten dat ze in ruime getallen aanwezig waren, zoals antilopen in Afrika of essen in de VS – lopen nu een groot risico op uitsterven.”

“Hoewel natuurbeschermingsactiviteiten hun vruchten afwerpen, staat het behoud van de bossen, savanne en andere ecosystemen -waar ook de mens van afhankelijk is- niet hoog genoeg op de prioriteitenlijst. Om het voortbestaan van soorten te garanderen en een duurzame toekomst veilig te stellen, heeft onze planeet dringend wereldwijde actie nodig, ingegeven door de Rode Lijst gegevens.”

Vijf Afrikaanse antilopensoorten gaan hard achteruit

Hoewel de status van de meeste antilopensoorten ongewijzigd blijft, zijn vijf soorten Afrikaanse antilopen hard achteruit gegaan. Vier van deze soorten werden eerder nog als ‘niet bedreigd’ geclassificeerd, maar door stroperij, verlies van leefgebied en concurrentie met vee voor water en voedsel, nemen hun aantallen nemen hard af. Die afname is in lijn met een algemene neerwaartse trend voor grote Afrikaanse zoogdieren die voor ruimte en natuurlijke hulpbronnen moeten concurreren met de groeiende menselijke bevolking.

“De hoeveelheid antilopen is afgenomen met het toenemen van de menselijke bevolking. De mens neemt immers natuur in voor landbouw, nederzettingen en de aanleg van wegen, gebruikt natuurlijke hulpbronnen en jaagt op niet-duurzame wijze,” zegt David Mallon, co-voorzitter van de IUCN Species Survival Commission’s Antelope Specialist Group. “Om deze gevaarlijke trend om te buigen, moet het behoud van biodiversiteit een veel hogere prioriteit krijgen in economische ontwikkeling. Bestaande natuurbeschermingswetgeving moet ook veel beter worden nageleefd.”

’s Werelds grootste antilope, de reuzenelandantilope (Tragelaphus derbianus) – eerder ‘niet bedreigd’- wordt nu als ‘kwetsbaar’ gezien. Dat wil zeggen dat de soort sterk achteruit gaat en het risico loopt om bedreigd te worden. De geschatte populatie ligt tussen de 12.000 en 14.000, met minder dan 10.000 volwassen dieren. De afname van deze soort is te wijten aan stroperij voor vlees, aantasting van beschermde gebieden, uitbreiding van landbouw en de veestapel. Politieke instabiliteit en gewapende conflicten in de Centraal-Afrikaanse Republiek staan bescherming van deze soort in de weg.

Ook de bergrietbok (Redunca fulvorufula) werd eerder als ‘niet bedreigd’ beoordeeld. De populatie in Zuid-Afrika is de afgelopen 15 jaar echter met 55% afgenomen. Omdat het waarschijnlijk is dat de soort ook in andere gebieden op vergelijkbare wijze afneemt, is de soort nu als ‘bedreigd’ aangemerkt.

De Eritrese gazelle (Eudorcas tilonura) heeft door degradatie van leefgebied en competitie met vee de status ‘bedreigd’ gekregen. De moerasantilope (Kobus leche) en reebokantilope (Pelea capreolus) worden aangemerkt als ‘bijna bedreigd’; de aantallen van deze soorten nemen af zonder dat de soort daardoor direct in gevaar komt, maar waardoor het risico op bedreiging toeneemt.

Noord-Amerikaanse essen op de rand van uitsterving

Vijf van de zes meest prominente bomen van het Fraxinus-geslacht (essen) in Noord-Amerika krijgen een plaats op de Rode Lijst als ‘ernstig bedreigd’ – slechts één stap verwijderd van uitsterving. Ook de zesde soort heeft een zeer hoge kans om uit te sterven en krijgt daarom de status ‘bedreigd’. Oorzaak van deze dreigende uitsterving in de invasieve essenprachtkever (Agrilus planipennis), die eind jaren 90 vanuit Azië in Michigan belandde via houten pallets. Het kevertje heeft inmiddels tientallen miljoenen bomen in de VS en Canada geveld en kan mogelijk aan meer dan 8 miljard bomen het leven kosten.

De kever verspreid zich snel en kan in zes jaar tijd een volledig essenbos omleggen. Door de opwarming van het klimaat kan het kevertje op steeds meer plekken –waar het eerder te koud voor hem was- overleven. Daardoor is het lastig in te schatten hoe ver de kever zich in de toekomst kan verspreiden.

“Essen waren razendpopulair in de VS,” vertelt Murphy Westwood, lid van de IUCN Global Tree Specialist Group die het onderzoek leidde. “We hebben er miljoenen van geplant langs onze straten en in onze tuinen. Hun afname, die zo’n 80% van de bomen treft, zal de samenstelling van zowel natuurlijke bossen als stadsbossen drastisch veranderen. Vanwege hun grote ecologische en economische waarde, zijn onderzoekers is verschillende sectoren hard op zoek naar een manier om het uitsterven van deze soort te stoppen. Dat biedt hoop voor het voortbestaan van deze soort.”

Ontbossing eist tol van sprinkhanen en duizendpoten in Madagaskar

Ontbossing begint in Madagaskar zijn tol te eisen van ongewervelde soorten. Alle 71 soorten endemische doornsprinkhanen in Madagaskar is bijna 40% met uitsterven bedreigd. Van de 145 soorten endemische duizendpoten wordt meer dan 40% met uitsterven bedreigd. 27 soorten zijn ‘ernstig bedreigd’, waaronder de glanzende reuzenkogelduizendpoot (Sphaeromimus splendidus). Deze duizendpoot heeft slechts één leefgebied over, het kustregenwoud Saint Luce, dat deels al gedegradeerd is door begrazing en het verwijderen van hout. Geplande dagmijnbouw dreigt een groot deel van dit laatste leefgebied te vernietigen en vormt daarmee de grootste bedreiging voor deze soort.

Bekijk het uitgebreide bericht op IUCN.org

DeelPagina delen met AddThis

Reactie toevoegen

Meer artikelen van: IUCN NL