Persbericht: Keizerspinguïn en Antarctische pelsrob nu bedreigd vanwege klimaatverandering volgens IUCN Rode Lijst

Gland, Zwitserland, 9 april 2026 (IUCN) – De keizerspinguïn en de Antarctische pelsrob zijn nu beide bedreigd, volgens de Rode Lijst van bedreigde soorten™ van the International Union for Conservation of Nature (IUCN). Klimaatverandering in Antarctica leidt tot veranderingen in het zee-ijs, waardoor de populatie keizerspinguïns naar verwachting tegen de jaren 2080 zal halveren, terwijl de verminderde beschikbaarheid van voedsel al sinds 2000 heeft geleid tot een afname van 50% in de populatie Antarctische pelsrobben. Ook de zuidelijke zeeolifant loopt nu het risico uit te sterven als gevolg van ziekte.

Headerfoto: Keizerspinguïns op de Zuidelijke Sandwicheilanden © Paul Carroll

‘Deze belangrijke bevindingen moeten ons aansporen tot het ondernemen van actie in alle sectoren en op alle niveaus van de samenleving en het resoluut aanpakken van klimaatverandering. De achteruitgang van de keizerspinguïn en de Antarctische pelsrob op de Rode Lijst van de IUCN is een wake-upcall die ons de realiteit van de klimaatverandering voor ogen houdt. Deze beoordelingen bieden essentiële gegevens, zeker nu landen zich voorbereiden op de Antarctic Treaty Consultative Meeting in mei: de gegevens helpen bij het onderbouwen van beslissingen met betrekking tot dit majestueuze continent en zijn ontzagwekkende fauna. De rol van Antarctica als de “bevroren bewaker” van onze planeet is onvervangbaar. Zo biedt het onnoemelijke voordelen voor de mens, stabiliseert het klimaat en biedt een toevluchtsoord aan unieke dieren,’ aldus dr. Grethel Aguilar, directeur-generaal van de IUCN.

De keizerpinguïn (Aptenodytes forsteri) is op de IUCN Rode Lijst verplaatst van ‘bijna bedreigd’ tot ‘bedreigd’, gebaseerd op projecties dat de populatie tegen de jaren 2080 is gehalveerd. Satellietbeelden tonen een verlies van rond de 10% van de populatie tussen 2009 en 2018, opgeteld ruim 20.000 volwassen pinguïns.  

De belangrijkste oorzaak is het vroegtijdig uiteenvallen en verdwijnen van het zee-ijs, dat sinds 2016 zijn laagste niveau ooit heeft bereikt. Keizerspinguïns hebben vast ijs nodig – zee-ijs dat “vastzit“ aan de kustlijn, de zeebodem of aan de kust liggende ijsbergen – als leefgebied voor hun kuikens en tijdens hun ruiseizoen, wanneer ze nog niet waterdicht zijn. Als het ijs te vroeg afbreekt, kan dat dodelijke gevolgen hebben. Hoewel het lastig is om waargenomen tragedies – zoals het instorten van een broedkolonie in zee voordat de kuikens kunnen zwemmen – te vertalen naar populatieveranderingen, blijkt uit populatiemodellen die rekening houden met een breed scala aan toekomstige klimaatscenario’s dat de populaties van keizerspinguïns in de loop van deze eeuw snel zullen afnemen, tenzij de uitstoot van broeikasgassen abrupt en drastisch wordt teruggedrongen.

‘Na zorgvuldige afweging van verschillende mogelijke bedreigingen, zijn we tot de conclusie gekomen dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering de grootste bedreiging vormt voor keizerspinguïns. Het vroegtijdig breken van het zee-ijs in het voorjaar heeft nu al gevolgen voor kolonies rond Antarctica, en verdere veranderingen in het zee-ijs zullen hun broed-, foerageer- en ruihabitat blijven beïnvloeden. Keizerspinguïns zijn een indicatorsoort die ons vertelt over onze veranderende wereld en hoe goed we de uitstoot van broeikasgassen, die tot klimaatverandering leiden, beheersen,’ zegt dr. Philip Trathan, lid van de IUCN SSC Penguin Specialist Group die heeft meegewerkt aan de beoordeling van de keizerspinguïn voor de Rode Lijst.

‘De achteruitgang van soorten als de keizerspinguïn en Antarctische pelsrob toont dat Antarctica zwaar onder druk staat door onder andere klimaatverandering. Voor de stabiliteit van het wereldklimaat is Antarctica echter cruciaal.’

• Sander van Andel, Senior Expert Nature Conservation bij IUCN NL

Antarctische pelsrob. © Kit M. Kovacs & Christian Lydersen – Norwegian Polar Institute

De Antarctische pelsrob (Arctocephalus gazella), ook bekend als Kerguelenzeebeer, is op de Rode Lijst van IUCN verplaatst van ‘niet bedreigd’ naar ‘bedreigd’, nu de populatie met meer dan 50% is afgenomen van naar schatting 2.187.000 volwassen dieren in 1999 tot 944.000 in 2025. De voortdurende achteruitgang is te wijten aan klimaatverandering: stijgende oceaantemperaturen en krimpend zee-ijs, wat het krill drijft naar grotere diepten in de oceaan op zoek naar kouder water, waardoor de beschikbaarheid van voedsel voor zeehonden afneemt. Krilltekorten bij Zuid-Georgië hebben de overlevingskansen van jongen in hun eerste levensjaar drastisch verminderd, wat leidt tot een vergrijzende broedpopulatie. Andere bedreigingen hebben mogelijk ook invloed op deze afnemende populatie, zoals jacht door orka’s en zeeluipaarden en concurrentie met zich herstellende baleinwalvispopulaties die op hetzelfde krill jagen.

Zuidelijk zeeolifant. © Kit M. Kovacs & Christian Lydersen – Norwegian Polar Institute

De zuidelijke zeeolifant (Mirounga leonina) is op de Rode Lijst van IUCN verplaatst van de categorie ‘niet bedreigd’ naar ‘kwetsbaar’, als gevolg van een afname van de populatie door hoogpathogene aviaire influenza (HPAI). Sinds 2020 is de prevalentie van vogelgriep wereldwijd aanzienlijk toegenomen en heeft de ziekte zich verspreid naar zoogdieren. De ziekte heeft vier van de vijf grote subpopulaties getroffen, waarbij in sommige kolonies meer dan 90% van de pasgeboren jongen is gestorven. Ook volwassen vrouwtjes, die meer tijd op het strand doorbrengen dan mannetjes, zijn ernstig getroffen. Er bestaat een groeiende bezorgdheid dat de sterfte onder zeezoogdieren als gevolg van ziekten zal toenemen door de opwarming van de aarde. Dit geldt met name in de poolgebieden, waar dieren voorheen niet veel aan ziekteverwekkers werden blootgesteld. Dieren die dicht op elkaar leven in kolonies, zoals zuidelijke zeeolifanten, worden bijzonder hard getroffen door ziekten.

‘Deze beoordelingen luiden de alarmklok voor alle zeehonden op Antarctica, aangezien we ons zorgen maken over de gevolgen van milieuveranderingen voor alle soorten die afhankelijk zijn van het ijs. Monitoring van de effecten van klimaatverandering op Antarctica is dringend nodig. Hoewel het logistiek uitdagend en duur is om dit deel van de wereld te bereiken, roept de IUCN SSC Zeeroofdieren Specialisten Groep alle partijen van het Antarctische verdrag op om meer gegevens over zeehonden in de regio te verzamelen,’ aldus dr. Kit Kovacs, medevoorzitter van de IUCN SSC Zeeroofdieren Specialisten Groep.

‘De achteruitgang van soorten als de keizerspinguïn en Antarctische pelsrob toont dat Antarctica zwaar onder druk staat door onder andere klimaatverandering. Voor de stabiliteit van het wereldklimaat is Antarctica echter cruciaal,’ deelt Sander van Andel, Senior Expert Nature Conservation bij IUCN NL.

De nieuwe beoordelingen zijn beschikbaar op de pre-publicatiepagina van de Rode Lijst van IUCN. De nieuwe beoordelingen zullen later dit jaar worden gepubliceerd in de soortprofielen van de keizerspinguïn en de zeehonden, als onderdeel van een bredere update van de Rode Lijst.