Traditioneel worden maatschappelijke vraagstukken op het gebied van veiligheid en voedselzekerheid opgelost met ‘harde’ middelen: beton, machines en chemische middelen. Bijvoorbeeld rivierdijken om overstromingen te voorkomen en pesticiden om gewassen te beschermen tegen insectenplagen. Vanaf eind 20e eeuw dringt steeds meer het besef door dat deze technologische ingrepen grote nadelen met zich mee kunnen brengen: dijken zijn duur en vergen veel onderhoud; pesticiden bestrijden niet alleen plagen, maar ook het bodemleven.

Nature-based solutions (NBS)

Bij nature-based solutions (NBS) wordt die gedachtegang omgedraaid: het is vaak effectiever om mét de natuur te werken dan ertégen. De kracht van de natuur wordt ingezet als bondgenoot in het oplossen van diverse milieuproblemen, zoals bodemdaling, kusterosie, verzwakte landbouwgronden, droogte, overstromingen en dierplagen. Nature-based solutions gaan vaak hand-in-hand met het aanpakken van de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering (ecosystem-based adaptation[1]Ecosystem-based adaptation richt zich specifiek op klimaatadaptatie. Ecosystem-based adaptation zet op natuur gebaseerde oplossingen in om de negatieve gevolgen van klimaatverandering – … Continue reading). IUCN NL maakt zich op verschillende niveaus hard voor deze aanpak, zowel in Nederland als op het zuidelijk halfrond.

Voorbeelden van nature-based solutions (NBS)

  • In Ghana wil de overheid bauxiet laten winnen in het unieke Atewabos. Uit door IUCN NL ondersteund onderzoek blijkt dat deze mijnbouwactiviteiten niet rendabel zijn omdat deze de belangrijke ecosysteemdiensten van het Atewabos voor 5 miljoen mensen zouden aantasten.
  • Duurzaam bodembeheer in het project Onder het Maaiveld zorgt voor een biodiverse en veerkrachtige bodem als basis voor een gezonde natuur en gezonde maatschappij.
  • De Filippijnse havenstad Cagayan de Oro, aan de monding van de gelijknamige rivier, betaalt vanaf 2020 mee voor bovenstrooms bosbehoud als nature-based solution voor weerbaarheid tegen de gevolgen van klimaatverandering.
  • In 2019 ondersteunde IUCN NL de eerste environmental flow assessment van de rivier de Ouémé in de dichtbevolkte delta van Benin (West-Afrika). Het onderzoek onderstreepte het belang van de ecosysteemdiensten van de rivier. Zo konden de socio-economische kosten en baten van nature-based solutions afgezet worden tegen die van de voorgenomen aanleg van natuuronvriendelijke grootschalige irrigatiesystemen en waterkrachtcentrales in het bovenstroomse deel van het Ouémé-stroomgebied.
  • In Ghana wil de overheid bauxiet laten winnen in het unieke Atewabos. Uit door IUCN NL ondersteund onderzoek blijkt dat deze mijnbouwactiviteiten niet rendabel zijn omdat deze de belangrijke ecosysteemdiensten van het Atewabos voor 5 miljoen mensen zouden aantasten.
  • Duurzaam bodembeheer in het project Onder het Maaiveld zorgt voor een biodiverse en veerkrachtige bodem als basis voor een gezonde natuur en gezonde maatschappij.
  • De Filippijnse havenstad Cagayan de Oro, aan de monding van de gelijknamige rivier, betaalt vanaf 2020 mee voor bovenstrooms bosbehoud als nature-based solution voor weerbaarheid tegen de gevolgen van klimaatverandering.
  • In 2019 ondersteunde IUCN NL de eerste environmental flow assessment van de rivier de Ouémé in de dichtbevolkte delta van Benin (West-Afrika). Het onderzoek onderstreepte het belang van de ecosysteemdiensten van de rivier. Zo konden de socio-economische kosten en baten van nature-based solutions afgezet worden tegen die van de voorgenomen aanleg van natuuronvriendelijke grootschalige irrigatiesystemen en waterkrachtcentrales in het bovenstroomse deel van het Ouémé-stroomgebied.

Ecosysteemdiensten

Aan de basis van de nature-based solutions-benadering ligt het begrip ecosysteemdiensten: de diensten die de natuur levert aan de samenleving. Denk aan bomen die zuurstof produceren, bijen die gewassen bestuiven en duinen die schoon drinkwater leveren. De waarde van deze diensten wordt vaak over het hoofd gezien omdat ze niet zijn beprijsd in de geldmarkt (‘gratis’), maar in werkelijkheid wel een grote bijdrage leveren aan de leefbaarheid en de economie.

Landschapsbenadering

In nature-based solutions-projecten die IUCN NL ondersteunt, wordt altijd een landschapsbenadering toegepast. In een landschapsbenadering worden diverse stakeholders in een bepaald gebied bij elkaar gebracht om gezamenlijk zorg te dragen voor duurzame sociale en economische gebiedsontwikkeling. Door hun belangen te verenigen en natuurlijke oplossingen aan te dragen, werken we aan een beter beheer van dat landschap. Zo dragen we bij aan een maatschappij waarin ook in de toekomst voldoende biodiversiteit is om belangrijke ecosysteemdiensten te vervullen.

Alternatieve scenario’s opstellen

Bij nature-based solutions stellen we scenario’s op om de maatschappelijke kosten en baten van op natuur gebaseerde oplossingen te vergelijken met ‘harde’ oplossingen voor een bepaald gebied. De uitkomsten fungeren als een bouwsteen voor evenwichtige besluitvorming die is gericht op een duurzame toekomst voor een gebied.

Toekomst van nature-based solutions

IUCN NL pleit op institutioneel niveau voor nature-based solutions en constateert dat deze steeds meer worden geaccepteerd. Deze aanpak wordt gezien als een katalysator voor het behalen van onder meer de SDG’s van de VN, de klimaatdoelen van Parijs en de Green Deal van de EU. Het streven is om op alle besluitvormingsniveaus een groen, op natuur gebaseerd scenario als gelijkwaardige beleidsoptie mee te wegen ten opzichte van een hard, industrieel scenario. Dit is vooral relevant in de aanpak van klimaatgevolgen en integraal landschapsbeheer.

Meer weten?

Portretfoto Carl Königel

Carl Königel

Senior Expert Ecosystems & Climate • Public Affairs Manager

Index

Index
1 Ecosystem-based adaptation richt zich specifiek op klimaatadaptatie. Ecosystem-based adaptation zet op natuur gebaseerde oplossingen in om de negatieve gevolgen van klimaatverandering – stormen, droogte, overstromingen en bosbranden – te verminderen