De bonen van de sojaplant zijn een eiwitrijke voedingsbron, geschikt voor menselijke en dierlijke consumptie. Verreweg het grootste volume wordt gebruikt als veevoer. De olie uit de bonen wordt daarnaast gebruikt als plantaardige voedingsolie en biodiesel. Om aan de groeiende vraag naar soja te voldoen worden vooral in Zuid-Amerika grote stukken bos, graslanden en wetlands tot sojaplantages omgevormd (conversie). Het gevolg: grootschalig verlies aan biodiversiteit. IUCN NL zet haar expertise in om de waardeketen en winningsgebieden van soja te vergroenen – van de productie tot de handel en consumptie.

Dutch Soy Platform

Nederland is een grote importeur van veevoer op basis van soja. Ze gebruikt zelf een deel, maar voert het grootste deel door. IUCN NL is initiatiefnemer van het Nederlandse Sojaplatform (Dutch Soy Platform). Dit multi-stakeholderplatform van overheid, bedrijven en maatschappelijke organisaties zet zich in voor de transitie naar 100% verantwoorde, conversievrije soja in de Nederlandse waardeketen, ook buiten wat er op de schappen van onze eigen supermarkt ligt.

Samen naar 100% conversievrije soja

In het Dutch Soy Platform komen vertegenwoordigers van de Nederlandse overheid, de retailbranche, handelaren, de diervoedersector, de olie- en vetindustrie, de zuivelsector, duurzaamheidsinitiatieven en ngo’s samen om kennis uit te wisselen en een gezamenlijke strategie te bepalen. Doel van het platform is dat alle soja die in Nederland geconsumeerd, verhandeld en verwerkt wordt op verantwoorde wijze geproduceerd is, dus zonder dat dat ten koste gaat van bos of andere natuur. Ook wordt door IUCN NL en leden van het platform ingezet op conversievrije soja op de hele Europese markt en in soja-productiegebieden.

  • Wat is conversievrije soja?

    Conversievrij duidt op een productiewijze van een bepaald gewas waarvoor geen natuur wordt omgevormd tot landbouwgebied. Voor conversievrije soja is geen ontbossing nodig, maar blijft ook andere vegetatie, zoals wetlands of graslanden gespaard. Conversievrij gaat dus nog een stapje verder dan ontbossingsvrij.

Biodiversiteit in stand houden

In 2019 publiceerde IUCN NL drie onderzoeken die belangrijke bouwstenen vormen voor onze inzet rond verantwoorde soja. De eerste studie inventariseerde hoeveel bos er in Brazilië, Argentinië en Paraquay legaal kan worden gekapt om plaats te maken voor soja- of veeteelt: dat bleek een areaal van bijna driemaal zo groot als Nederland (110 miljoen hectare). Conclusie: de brede toepassing van kwalitatief goede duurzaamheidsstandaarden is nodig, boven op de wettelijke vereisten ter plekke, om de biodiversiteit in deze landen in stand te houden. Daar pleiten we dan ook voor.

Duurzaamheidsstandaarden langs de meetlat

Bij het bepalen van de kwaliteit van duurzaamheidsstandaarden zijn twee dingen belangrijk: 1) hoe strikt zijn de regels ten aanzien van biodiversiteit, milieu en mensenrechten en 2) hoe goed wordt er gecontroleerd op naleving van die regels. Daarom liet IUCN NL een benchmark-onderzoek uitvoeren naar de meest gebruikte duurzaamheidsstandaarden in de sojaketen voor veevoer. De conclusie: de veevoedersector moet in haar richtlijnen een ambitieuzere norm hanteren om biodiversiteitsverlies tegen te gaan. Ook de transparantie en controle op naleving moeten sterker.

IUCN NL bepleit bij de overheid, supermarkten, veevoerbedrijven en financiële instellingen om de lat hoger te leggen bij beslissingen op het gebied van inkoop, kredietverlening, investering, beleid en wet- en regelgeving. Het toepassen van stevige duurzaamheidsstandaarden moet niet meer vrijblijvend zijn.

Feiten & cijfers

  • In 2019 richtte IUCN NL het Dutch Soy Platform op, en startte samenwerking met gelijksoortige initiatieven in andere Europese landen (European National Soy Initiatives).
  • In 2019 verscheen de eerste Europese Soja Monitor, een initiatief van IDH, The Sustainable Initiative en IUCN NL. Daaruit bleek dat in 2017 nog maar 13% van de Europese sojaproductie aantoonbaar ontbossingsvrij was.
  • IUCN NL publiceerde in 2019 via Profundo een vergelijking van sojastandaarden in veevoer, een studie die bedrijven en overheid inspireert tot striktere normen.
  • In 2019 richtte IUCN NL het Dutch Soy Platform op, en startte samenwerking met gelijksoortige initiatieven in andere Europese landen (European National Soy Initiatives).
  • In 2019 verscheen de eerste Europese Soja Monitor, een initiatief van IDH, The Sustainable Initiative en IUCN NL. Daaruit bleek dat in 2017 nog maar 13% van de Europese sojaproductie aantoonbaar ontbossingsvrij was.
  • IUCN NL publiceerde in 2019 via Profundo een vergelijking van sojastandaarden in veevoer, een studie die bedrijven en overheid inspireert tot striktere normen.

Inzicht in de Europese sojahandel

In 2019 initieerden we samen met IDH de European Soy Monitor. Met dit terugkerende onderzoek wordt geanalyseerd in hoeverre de Europese sojahandel voldoet aan de eigen norm van de Europese veevoederbedrijven (FEFAC) en aan de meer strikte ontbossingsvrije duurzaamheidsstandaarden van onder meer de RTRS, Pro Terra, Donau Soja.

European Soy Monitor

De monitor van 2020 laat zien dat in 2018 nog maar 19% van de Europese sojahandel gegarandeerd conversievrij was en dat niet meer dan 38% aan de FEFAC -richtlijnen voldeed.

Wil je meer informatie over onze publicaties rond verantwoorde soja?

Europese ontbossingswet en Europese steun

Standaarden en regels werken het best als er voor bedrijven een gelijk speelveld is, dus als de afgesproken duurzaamheidseisen voor de hele branche of voor meerdere branches gelden. Daarom brengt IUCN NL haar kennis ook op het niveau van de EU in, onder meer voor de ontbossingswet die de EU in 2021 presenteert met als doel om wereldwijde ontbossing tegen te gaan. Wij leverden vijf minimum duurzaamheidscriteria aan voor agro-handelsgewassen die op de Europese markt verhandeld worden, zoals soja en palmolie. Daarnaast pleit IUCN NL voor steun aan producerende landen om hun bosbeheer en duurzame landbouwpraktijken te verbeteren. Niet alleen steun aan overheden, maar vooral ook aan maatschappelijke organisaties en aan verantwoord producerende boeren.

Eiwittransitie

Voor IUCN NL is het ultieme doel dat alle grondstoffen wereldwijd met behoud van biodiversiteit en sociaal verantwoord worden geproduceerd. Niet alleen soja maar ook palm- en andere plantaardige oliën en delfstoffen. Daarbij speelt ook de keuze van de consument als eindpunt in de waardeketen een rol, bijvoorbeeld waar het gaat om de eiwitconsumptie. In de visie van IUCN NL zullen consumenten moeten overstappen van dierlijke naar meer plantaardige eiwitten om de biodiversiteit op aarde te behouden. IUCN NL pleit voor deze eiwittransitie door samen met de Transitiecoalitie Voedsel de Nederlandse overheid en bedrijven aan te zetten plantaardige consumptie te stimuleren.