Herstel van kwetsbare natuur en verantwoord gebruik op Klein Bonaire

Klein Bonaire is een klein, onbewoond eiland voor de westkust van Bonaire. Door het snel stijgende aantal bezoekers staan de kwetsbare ecosystemen van stranden, koraalriffen en droge tropische bossen onder toenemende druk, waardoor duurzaam beheer belangrijker is dan ooit.

Header foto: Klein Bonaire © STINAPA

Stichting Nationale Parken Bonaire (STINAPA) beheert zowel Klein Bonaire als het omliggende Marine Park. Met steun van BESTLIFE2030 herstelt STINAPA kwetsbare natuur en verbetert het duurzaam gebruik op Klein Bonaire om de klimaatbestendigheid van het eiland te verbeteren. Jessica Johnson, projectcoördinator bij STINAPA, leidt de inspanningen om de biodiversiteit van het eiland te beschermen en te herstellen, terwijl ervoor wordt gezorgd dat bezoekers op verantwoorde wijze van Klein Bonaire kunnen genieten.

Biodiversiteitshotspot van Bonaire

De rol van STINAPA

STINAPA beheert het eiland sinds 1999, maar tot voor kort was er weinig actief beheer. Naarmate het aantal bezoekers toeneemt, neemt ook de negatieve impact op de natuur toe. Om dit aan te pakken, werkt STINAPA aan het verbeteren van het beheer door middel van een aantal initiatieven. Hun project richt zich op het vergroten van de ondersteuning door parkwachters door meer parkwachters in te zetten op drukke dagen en roulatieschema’s in te voeren, maar richt zich ook op het uitvoeren van een onderzoek om inzicht te krijgen in de ecologische draagkracht van het eiland. Tegelijkertijd wil STINAPA de bezoekerservaring verbeteren door duurzaam toerisme te promoten en wandelpaden, bewegwijzering en de toegang tot populaire duikplekken, zoals No Name Beach, te verbeteren.

Een ander belangrijk onderdeel van het project is ecologisch herstel. STINAPA organiseert rewilding-evenementen om de natuur op Klein Bonaire te herstellen en de ecologische veerkracht van het eiland te vergroten. Daarnaast organiseert STINAPA bijeenkomsten en workshops met belanghebbenden, zoals de lokale gemeenschap, natuurbeschermingspartners en vrijwilligers, om ervoor te zorgen dat zij worden getraind, geïnformeerd en in staat zijn om ecologische herstelmaatregelen zelfstandig uit te voeren en te monitoren. Door deze gezamenlijke inspanningen hoopt STINAPA het duurzame gebruik van Klein Bonaire te bevorderen, terwijl bezoekers nog steeds van het eiland kunnen genieten.

Het huidige project is een spin-off van een ander succesvol initiatief aan de oostkust van Bonaire, Lac Bay. ‘We hebben besloten deze aanpak ook toe te passen op andere delen van het mariene park. We weten wat we moeten doen en wat we kunnen verwachten, waardoor we efficiënter met onze tijd kunnen omgaan,’ legt Johnson uit.

Onderzoek naar de grenzen van aanvaardbare verandering

Naarmate het toerisme en de impact daarvan op het kleine eiland toenemen, wordt het noodzakelijk om deze ontwikkelingen zorgvuldig te beheren. STINAPA wil meer inzicht krijgen in hoe het landschap van Klein Bonaire functioneert en hoe de toeristen omgaan met de omgeving. Hiervoor is de organisatie van plan een Limits of Acceptable Change (LAC) studie uit te voeren, een methode om te bepalen wat de aanvaardbare impact van toeristen op Klein Bonaire is. Het LAC-model helpt met vaststellen van welke impact van activiteiten zoals toerisme acceptabel is en geeft beheerders richtlijnen om deze impact onder controle te houden.

Met dit onderzoek wil STINAPA de omstandigheden in kaart brengen die het op Klein Bonaire wil handhaven en vaststellen hoeveel veranderingen in het milieu kunnen worden getolereerd zonder de ecologische gezondheid van het eiland in gevaar te brengen. ‘Het toerisme groeit snel en dit onderzoek zou een belangrijk hulpmiddel zijn om ons inzicht te geven in de ecologische drempels van het eiland en als leidraad te dienen voor toekomstige managementbeslissingen,’ aldus Johnson.

Rewilding draagt bij aan natuurbehoud en bezoekerservaringen

Omdat Klein Bonaire een toeristische attractie is, kan het soms een uitdaging zijn om je te concentreren op natuurbehoudsdoelen. Johnson is het daarmee eens en zegt: ‘Het beste voor de natuur is om mensen te vertellen dat ze niet naar het eiland mogen komen. Maar het is een toeristische trekpleister, dus dat kunnen we niet doen.’ Om toch de natuur op het eiland te verbeteren, heeft STINAPA maatregelen bedacht die een positieve invloed hebben op zowel de natuur als de bezoekerservaring. Bijvoorbeeld door middel van hun rewilding-evenementen.

Via vrijwilligersevenementen plant STINAPA boomsoorten die het goed doen in het barre klimaat van Klein Bonaire. Maar ze werken ook met verschillende bewateringsstrategieën. ‘Indien mogelijk planten we de bomen dicht bij zoetwaterbronnen, omdat ze daar meer kans hebben om te overleven. Als dat geen optie is, gebruiken we een waterdruppelmethode en gels die afbreken nadat ze de eerste jaren vocht vasthouden,’ zegt Johnson. Deze bomen zullen het eiland uiteindelijk klimaat bestendiger maken, maar ook de gebruikerservaring verbeteren. ‘Hoe meer bomen er zijn, hoe minder mensen hun parasols in het zand zullen steken.’

Toekomstperspectieven

Voor de toekomst is het project op Klein Bonaire niet alleen een investering in het eiland zelf, maar ook in de bredere veerkracht van Bonaire en Caribisch Nederland. Door te laten zien hoe natuurbehoud en duurzaam gebruik hand in hand kunnen gaan, kan het werk van STINAPA op Klein Bonaire als voorbeeld dienen voor andere kleine eilanden die met soortgelijke druk te maken hebben.

Het BESTLIFE2030 project

Dit project maakt deel uit van het BESTLIFE2030-programma. Het wordt gefinancierd door het EU LIFE-programma, een Europees subsidieprogramma voor milieu- en klimaatactie. BESTLIFE 2030 verstrekt financiering voor projecten die zich bezighouden met natuurbehoud en -herstel in overzeese landen en gebieden van de Europese Unie om het wereldwijde verlies aan biodiversiteit een halt toe te roepen en om te keren.

IUCN NL is het contactpunt voor Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten. Deze eilanden hebben een grote biodiversiteit, maar behoren tot de plaatsen die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering en druk op de natuur.