Ontmoet de natuurbeschermer: Dr. Amelaid treedt in de voetsporen van zijn jeugdheld

Amelaïd Houmadi werd grootgebracht een eiland in de Comoren. Bij zijn ouderlijk huis, gelegen aan de voet van een bergketen waar vogels zongen bij zonsopgang en rivieren stroomden, ontstond zijn liefde voor de natuur. Vandaag heeft Dr. Amelaïd het Milieuonderzoeksbureau van de Comoren (Bureau d’Etudes Environnementale des Comore – BEE Comores) opgericht, een van de CEPF-begunstigden in de biodiversiteitshotspot van Madagaskar en de eilanden in de Indische Oceaan. Hij treedt in de voetsporen van zijn jeugdheld. ‘Mijn nieuwe droom is om de stap te maken van onderzoek naar actie om deze eilanden beter te beschermen,’ vertelt hij ons.

Headerfoto: Amelaïd Houmadi in het Mount Ntringui National Park in Anjouan, waar hij de verspreiding van Dicranopteris linearis monitort. © BEE Comores

Vissen bij de koraalriffen

Tijdens zijn jeugd in Mirontsy, een kustplaatsje op het eiland Anjouan, maakte de natuur deel uit van het dagelijks leven van Dr. Amelaïd. ‘Vanaf het moment dat ik naar de koranschool ging, moesten we de lerares helpen op het land en weidegrond zoeken voor haar geiten. Zo leerde ik over nuttige planten en landbouwactiviteiten. Op donderdag en vrijdag, als de school gesloten was, gingen we vissen bij de koraalriffen. In de middag speelden we in de zee: zwemmen, schelpen zoeken, duiken… Bij eb speelden we met de bal op het strand.’

Hij bracht zijn vrije tijd niet alleen door met spelen. De jonge Houmadi hielp ook zijn familie op het land, waar ze pinda’s, bonen, cassave en duivenerwten verbouwden. Al deze ervaringen zouden later invloed hebben op zijn loopbaan, maar er was nog iets anders dat zijn toekomst inspireerde.

De Jamy Gourmaud van de Comoren

In de jaren negentig deed televisie zijn intrede op de Comoren. Dr. Houmadi’s favoriete programma was C’est pas sorcier (Het is geen rocket science) van Jamy Gourmaud en Frédéric Courant. ‘Dit programma raakte me diep, omdat ik wetenschappelijke feiten hoorde die ik niet op school had geleerd, aangezien we geen laboratoria meer hadden en geen wetenschappelijke experimenten meer deden. Ik droomde ervan om de Jamy Gourmaud van de Comoren te worden,’ vertelt hij. Het duurde niet lang voordat hij in de voetsporen van zijn jeugdheld trad. ‘Na mijn studie deed ik veldwerk in het Ranomafana-woud in Madagaskar, net als Jamy Gourmaud.’

‘Na meer dan 15 jaar bij verschillende verenigingen en ngo’s te hebben gewerkt, besloot ik een organisatie op te richten die zou blijven bestaan en anderen zou dienen als ik er niet meer ben.’

In de jaren die volgden werkte Dr. Amelaïd bij verschillende ngo’s, waaronder WWF Madagaskar en milieuorganisaties op de Comoren. ‘Na meer dan 15 jaar ervaring bij verschillende verenigingen en ngo’s besloot ik een organisatie op te richten die zou blijven bestaan en anderen zou dienen als ik er niet meer ben.’ In 2023 werd BEE Comores opgericht. De organisatie richt zich op onderzoek, behoud van biodiversiteit en het bevorderen van een green and blue economy voor een veerkrachtige en duurzame toekomst. Samenwerken met de gemeenschappen op de eilanden staat centraal in hun aanpak.

Een hotspot voor biodiversiteit

De archipel van de Comoren is een hotspot voor biodiversiteit. Helaas worden de ecosystemen, net als in veel andere regio’s met een rijke biodiversiteit, steeds meer bedreigd. ‘In Anjouan, en met name in de nationale parken Shisiwani en Mount Ntringui, zijn de belangrijkste bedreigingen voor de natuur terug te voeren naar drie oorzaken: invasieve uitheemse soorten, ontbossing en aantasting van de natuur door de mens, en de achteruitgang van inheemse en endemische soorten, met name bomen. Er is aangetoond dat ten minste tien inheemse en endemische boomsoorten ernstig met uitsterven worden bedreigd, wat wijst op het verlies van leefgebied en biodiversiteit,’ legt Dr. Amelaïd uit.

‘Participatieve managementstrategieën betrekken de mensen in het gebied bij elke fase. In dit project werkte we nauw samen met de parkteams, gemeentehuizen, dorpshoofden en de dorpscomités voor co-management.’

Lokale stakeholders betrekken

BEE Comores ontving een CEPF-subsidie om de gezondheid van de ecosystemen op Anjouan te beoordelen. Het team ontwikkelde ook participatieve managementstrategieën om de endemische biodiversiteit en ecosystemen op het eiland te beschermen. ‘Dit betekent dat lokale belanghebbenden in elke fase worden betrokken’, aldus de natuurbeschermer. ‘Participatieve managementstrategieën betrekken de mensen in het gebied bij elke fase. In dit project werkte we nauw samen met de parkteams, gemeentehuizen, dorpshoofden en de dorpscomités voor co-management. We richtte ons op informatievoorziening en participatie door bijeenkomsten te organiseren, resultaten te presenteren en het bewustzijn onder dorpsbewoners en gemeenschapsleiders te vergroten.’

Van onderzoek naar actie

Tijdens het project deden zich enkele praktische uitdagingen voor, zoals planningsproblemen vanwege weersomstandigheden en de wisselende beschikbaarheid van studenten. Volgens Dr. Amelaïd is de grootste uitdaging vervolgfinanciering. ‘Het door het CEPF ondersteunde project leverde concrete instrumenten voor natuurbescherming in de nationale parken Mont Ntringui en Shisiwani. Met de lijst van prioritaire invasieve soorten, de in kaart gebrachte aangetaste gebieden en het strategisch document beschikken we nu over een solide basis voor het plannen van herstel- en beschermingsmaatregelen in de parken. De volgende stap is actie ondernemen in de praktijk.’

Door de jaren heen trad Dr. Amelaïd in de voetsporen van zijn jeugdheld Jamy Gourmaud. Maar nu de natuur snel achteruit gaat, zijn wetenschappelijke feiten niet langer voldoende. ‘Mijn nieuwe droom is om de stap te maken van onderzoek naar actie om deze eilanden beter te beschermen,’ concludeert hij.