Coalitieakkoord schiet tekort op afspraken natuur en klimaat

De nieuwe coalitie kondigt aan dat zij zal investeren in ontwikkelingssamenwerking met €257 miljoen per jaar. Een voorzichtige, eerste stap richting herstel van internationale samenwerking, na 10 jaar aan structurele afbreuk. Helaas schiet het akkoord nog ruimschoots tekort, waar het gaat om internationale afspraken, eigen wetgeving en serieus, effectief natuur- en klimaatbeleid. Afspraak is, zo blijkt in ieder geval binnen dit akkoord, toch geen afspraak. 

Header foto: Den Haag, Michael Fousert via Unsplash

Onze regering heeft zich gecommitteerd aan een aantal internationale verdragen, waaronder het Klimaatakkoord van Parijs en het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework. Volgens de internationale afspraken moet de CO2-uitstoot met minstens 55% verminderen in 2030 en biodiversiteitsverlies in Nederland in 2030 ombuigen naar herstel.  

Nederland vertaalde de internationale afspraken voor biodiversiteit in maart vorig jaar door naar het Nationaal Biodiversiteitsplan (NBSAP), maar dit plan bestond enkel uit bestaand beleid, terwijl meer ambitie nodig is. Het Nationaal Dashboard Biodiversiteit laat namelijk zien dat we niet op koers liggen om de doelen voor biodiversiteit te halen. Ook het doel voor emissiereductie raakt uit zicht.  

Het coalitieakkoord geeft geen duidelijkheid hoe Nederland haar verantwoordelijkheid voor het tegengaan van biodiversiteitsverlies en klimaatverandering meeneemt in deze brede strategie. In de verdere uitwerking is het dan ook belangrijk dat het kabinet concreet maakt hoe Nederland, als één van de meest welvarende economieën ter wereld, gaat voldoen aan haar nationale en internationale verplichtingen. 

De minimale, morele norm 

Al sinds de jaren 70 geldt er een internationale, morele en politieke maatstaf voor solidariteit. In een resolutie van de VN werd vastgesteld dat rijke landen 0,7% van hun bruto nationale inkomen (BNI) besteden aan ontwikkelingssamenwerking.  

Nederland voldeed hieraan tot 2015, maar het aandeel is sindsdien gestaag gedaald tot een zeer mager geraamde 0,44% voor 2029 onder kabinet Schoof. De investering van de nieuwe coalitie is een kleine stap in de goede richting, maar nog niet voldoende om de schade aan de sector te herstellen. Het is hard nodig dat het nieuwe kabinet de koppeling tussen het budget en de economische groei herstelt, met een concreet groeipad richting 0,7% van ons BNI. 

Internationaal beleid op natuur essentieel voor veiligheid 

Samenwerking op het gebied van klimaat en biodiversiteit met andere landen, is van strategisch veiligheidsbelang voor Nederland. Een internationale veiligheidsanalyse van het Verenigd Koninkrijk toont aan dat ecologische ontwrichting directe gevolgen heeft voor de stabiliteit, voedselzekerheid en economische weerbaarheid van landen. 

De effecten op klimaatverandering en biodiversiteitsverlies door onze consumptie en handelsketens, rijkt tot ver over onze eigen grenzen.  Daarom is Europese regelgeving zeer belangrijk, zoals een ambitieuze uitvoering van de ontbossingsverordening (EUDR). Zonder aandacht voor  onze internationale impact blijft ook op nationaal niveau effectief klimaat- en natuurbeleid onvolledig.  

Europees natuur‑ en milieubeleid is een cruciale pijler voor bescherming en herstel van onze leefomgeving. Het is zorgwekkend dat de coalitie de Europese Milieuomnibus onderschrijft, omdat vereenvoudiging dreigt te leiden tot afzwakking van essentiële natuur‑ en milieuwetgeving. 

De samenhang tussen economie, natuur en klimaat moet dan ook expliciet door deze regering worden erkend. Alleen dan is beleid dat inzet op het versterken van de internationale positie van de Nederlandse economie en het bedrijfsleven ook op de lange termijn houdbaar.  

Concrete plannen voor natuurherstel en stikstofreductie ontbreken 

In 2024 is de Europese Natuurherstelverordening aangenomen. Hiermee is Nederland verplicht haar natuur grootschalig en structureel te herstellen.  In het coalitieakkoord wordt natuurherstel bovendien nadrukkelijk genoemd als onderdeel van de oplossing voor problemen rond stikstof, water en de inrichting van het land.  

Opvallend daarbij is dat de voor de hand liggende term natuurlijke oplossingen (Nature-based Solutions) niet wordt genoemd. Er zijn verschillende oplossingen bekend die uitdagingen als watertekort, overstroming en biodiversiteitsverlies aanpakken. Ook erkent de coalitie het belang van stikstofreductie en natuurherstel, maar stelt het wettelijk vastleggen van stikstofdoelen opnieuw uit tot 2035, waardoor het risico toeneemt dat noodzakelijke en juridisch vereiste natuurherstelmaatregelen te laat worden gerealiseerd. 

Wij verwachten dat het Nationaal Natuurherstelplan deze ambities vertaalt in duidelijke doelen, concrete maatregelen en voldoende financiële middelen, in lijn met de afspraken die in Europa zijn gemaakt. Het plan is daarnaast niet alleen politiek, economisch en ecologisch project. Het is met name een maatschappelijke keuze. Voor het creëren van voldoende draagvlak is het dan ook belangrijk planning en uitvoering af te stemmen met het maatschappelijk middenveld. Hieronder valt als vanzelfsprekend een vertegenwoordiging van relevante, Nederlandse ngo’s.