Natuurherstel

De natuur is onze basis. Maar in Nederland en de rest van de wereld hebben veel dier- en plantsoorten het moeilijk. Dit komt vooral door de toenemende vraag naar land, voedsel en grondstoffen. Door de natuur actief te herstellen, creëren we een gezonde en veerkrachtige leefomgeving voor mens en dier. Daarom ligt natuurherstel aan de basis van ons werk.

Headerfoto: Gele waterlelie in Nationaal Park Weerribben-Wieden © Sjo from Getty Images Signature

Klimaatbestendige en biodiverse landschappen

Het beschermen van bestaande natuur is de eerste stap: wat behouden blijft, hoeft immers niet te worden hersteld. Toch is ook natuurherstel hard nodig. Globaal wordt 28 procent van de plant- en diersoorten vermeld als Kwetsbaar, Bedreigd of Ernstig Bedreigd op de IUCN Rode Lijst van Bedreigde Soorten; in Nederland wordt 45 procent van de soorten bedreigd.^[1]IUCN Red List of Threatened Species.^[2]Naturalis Biodiversity Center 2025. Statusrapport Nederlandse biodiversiteit 2025. Ecosystemen staan onder druk: in 2024 ging er wereldwijd maar liefst 6,7 miljoen hectare oerbos verloren en in Europa worden er nog steeds wetlands drooggelegd. ^[3]WRI. (2026). Tropical Rainforest Loss Slowed in 2025, but Fire is a Growing Threat to Forests Worldwide.^[4]FAO. (2020). Global Forest Resources Assessment 2020.

Samen met onze partnerorganisaties in Nederland, Europa en wereldwijd werken we via natuurherstel aan klimaatbestendige landschappen met een rijke biodiversiteit. Dit doen we bijvoorbeeld door overheden, bedrijven en andere partners te inspireren, door de potentie van wetlands in kaart te brengen en door herbeplantingsprojecten te financieren.

Natuurherstel in Nederland kán

In de zomer van 2024 is de Natuurherstelwet aangenomen. De lidstaten van de Europese Unie hebben hierin afgesproken dat in 2050 alle ecosystemen in Europa volledig hersteld zijn. Om dat in Nederland voor elkaar te krijgen, zijn ambitieuze plannen nodig. Het is een uitdaging, maar het kán: op veel plekken in ons land gebeurt het al, van de Waddenzee tot aan Zuid-Limburg. Natuurherstel gaat hier hand in hand met voedselzekerheid, waterveiligheid, economische groei en recreatie.

Samenwerken voor een bloeiend Nederland

Met tien andere natuur- en milieuorganisaties werken we aan het ‘Samen voor een bloeiend Nederland’. Met dit project laten we zien dat natuurherstel kan en inspireren we overheden, bedrijven en andere partners. Samen met de andere organisaties van de Groene11 werken we via dit project en andere initiatieven aan een groener Nederland. Together with the other organisations of the Groene11, we are working through this project and other initiatives towards a greener Netherlands.

Daarnaast werken we aan een basiskwaliteit voor de Nederlandse natuur en adviseren we bedrijven, overheden en andere instanties over natuurherstel.

Duurzaam herstel van Europese wetlands

Naast actie in Nederland is ook samenwerking op Europees niveau belangrijk. Het gaat namelijk helemaal niet goed met de wetlands in Europa: maar liefst 80 procent is verloren gegaan in de afgelopen 100 jaar.^[5]Verhoeven, J.T.A. (2014). Wetlands in Europe: Perspectives for restoration of a lost paradise. Door land- en bosbouw, verstedelijking en de winning van turf zijn veel voormalig natte gebieden drooggelegd.

Dit terwijl wetlands zorgen voor drinkwater, een rijke biodiversiteit hebben en belangrijk zijn voor het opvangen van klimaatverandering. Veengebieden houden bijvoorbeeld grote hoeveelheden water vast in tijden van droogte en kunnen veel CO2 vastleggen. Goed beheer en herstel van veengebieden en ook andere wetlands is daarmee een Nature-based Solution in de strijd tegen klimaatverandering.

Potentieel van wetlands onderzoeken

Met REWET onderzoeken we hoe Europese wetlands optimaal kunnen bijdragen aan klimaatmitigatie en -adaptatie. Europese ngo’s, universiteiten, bedrijven en instellingen hebben de krachten gebundeld om het volledige potentieel van wetlandgebieden te onderzoeken.

Natuurherstel wereldwijd

In de afgelopen 50 jaar is de populatie wilde dieren wereldwijd met 73 procent afgenomen.^[6]Living Planet Report 2024. Dit komt onder andere doordat hun leefgebied plaats heeft gemaakt voor verstedelijking, uitbreiding van landbouwareaal, infrastructuur en industrie. In veel gebieden met een rijke biodiversiteit, zoals het Amazoneregenwoud, wordt de natuur bovendien aangetast door grootschalige ontbossing en mijnbouwactiviteiten. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om goud of mineralen die nodig zijn voor de energietransitie. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om goud of mineralen die nodig zijn voor de energietransitie.

Samen met partnerorganisaties in Afrika, Latijns-Amerika en Azië zetten we ons in om gebieden met een hoge natuurwaarde en bijzondere biodiversiteit te beschermen. Hierin werken onze partners samen met lokale en inheemse gemeenschappen.

Fondsbeheer voor natuurherstel

For over 30 years, IUCN NL has been managing funds for local nature conservation organisations that protect and restore areas with rich biodiversity. We do this globally through our Land Acquisition Fund, in Madagascar, the Comoros, Mauritius and the Seychelles with the CEPF Regional Implementation Team, and in the European Union’s overseas territories through BESTLIFE 2030.

We also contribute to nature restoration through other projects. For example, in Benin we are working to restore mangroves through blue carbon credits, and as part of the Green Livelihoods Alliance we have worked on sustainable and inclusive forest management through the Forest for a Just Future programme.

Onze benadering van natuurherstel

In samenwerking met een breed scala aan partners, waaronder lokale natuurorganisaties, overheden, bedrijven en onderzoeksinstituten, werken we aan een holistische aanpak van natuurherstel. We:

• werken multidisciplinair en grensoverstijgend;
• koppelen kennis, beleid en praktijk; en
• linken lokaal aan internationaal.

Overheden, bedrijven en lokale gemeenschappen hebben elk een belang in een landschap. Deze belangen verschillen vaak en zijn soms conflicterend, zeker met het oog op de draagkracht van de natuur. In onze projecten brengen we daarom met een landschapsbenadering gebruikers van een gebied bij elkaar, met natuurbescherming en -herstel als uitgangspunt.