Gemeenschappen bewaken mens en biodiversiteit in en om Virunga

Gewapende rebellengroepen in en om het Virungapark terroriseren lokale gemeenschappen en plunderen natuurlijke hulpbronnen. Daar komen ze vaak ongestraft mee weg. Maar doordat burgers helpen deze misdaden tijdig te signaleren, kunnen patrouilles beter ingericht worden om stroperij te voorkomen en behoeden we gemeenschappen voor onveilige situaties. Bovendien draagt de documentatie van incidenten bij aan betere vervolging van misdadigers.

Headerfoto: Communities around Lake Edward in Virunga, DRC © Jan-Joseph Stok

Probleem

In en om het Nationaal Park Virunga zijn ruim 20 gewapende groepen actief. Zij maken zich schuldig aan stroperij, illegale visserij en de productie van houtskool. Ook nemen ze land in om gewassen te verbouwen en vee te laten grazen. Deze activiteiten gaan niet alleen ten koste van de natuurlijke hulpbronnen in het park, maar financieren ook de cyclus van gewapend geweld jegens lokale gemeenschappen, militairen en parkwachters.

Gewapende groepen zoals de Mai-Mai, Nyatura en de Democratische Strijdkrachten voor de Bevrijding van Rwanda, kunnen vrijwel ongestraft hun gang gaan. Ze plunderen natuurlijke hulpbronnen, terroriseren de lokale bevolking en vallen parkwachters aan. De cijfers zijn schokkend: meer dan 176 parkwachters zijn vermoord, evenals een groot aantal dorpsbewoners. Rondom het vissersdorp Vitshumbi wordt volgens metingen van onze lokale partnerorganisaties iedere dag minstens één vissersboot tegenhouden door rebellen. De vis nemen ze in beslag, de bemanning wordt gevangengenomen, gemarteld en slechts tegen betaling vrijgelaten.

Aanpak

Om de kwetsbare natuur en gemeenschappen in en om het Virungapark te beschermen en een einde te maken aan deze straffeloosheid, richtten we met steun van de Europese Unie in 12 dorpen beschermingsnetwerken op. Die bestaan uit gemeenschapsleden zoals boeren en vissers. Uitgerust met smartphones en getraind in het documenteren van overtredingen sturen ze gegevens over misdaden jegens mens en biodiversiteit dagelijks in real time door naar drie onderzoekscentra. Die analyseren de gegevens en rapporteren wekelijks aan betrokken instanties.

Resultaat

Dankzij de inzet van de beschermingsnetwerken kan tijdig worden ingespeeld op bedreigingen. Door analyse van de gegevens kunnen bedreigingen voorspeld worden. Zo kunnen gemeenschappen in veiligheid gebracht worden en kunnen betrokken instanties effectiever optreden tegen overtredingen. De rapportages vormen bovendien waardevol bewijsmateriaal voor het vervolgen van overtreders.

Waar relevant worden de gegevens ook gedeeld met stakeholders in buurland Oeganda. We werken momenteel aan een database waarmee we trends makkelijker kunnen identificeren en informatie-uitwisseling met partners in Oeganda faciliteren.