De echte eilandbewoners van Klein Curaçao

Op een onbewoond eiland van net iets meer dan twee vierkante kilometer komen elk nestseizoen beschermde zeeschildpadden aan land om eieren te leggen. Tegelijkertijd komen er honderden toeristen om te zonnen. Met steun van BESTLIFE2030 werkt Sea Turtle Conservation Curaçao (STCC) aan de vraag: hoe geef je beide de ruimte op een klein eiland?

Foto bovenaan: jong zeeschildpadje voor Klein Curaçao © STCC (2026)

Het geboorterecht

Klein Curaçao ligt op ongeveer tien kilometer varen van de zuidoostkust van Curaçao. Het eiland is onbewoond, maar beschikt wel over toiletvoorzieningen en elektriciteit via zonnepanelen. Er komen naar schatting 450 bezoekers per dag, maar ook twee nestende, beschermde zeeschildpad soorten; de karetschildpad (Eretmochelys imbricata) en de soepschildpad (Chelonia mydas).

STCC werkt al elf jaar op Klein Curaçao en ontvangt nu nieuwe subsidie vanuit het BESTLIFE2030-programma. Het programma is een door de EU gefinancierde biodiversiteitsinitiatief dat gecoördineerd wordt door IUCN, met IUCN NL als regionaal aanspreekpunt voor het Caribisch gebied. Met de steun van BESTLIFE2030 kan STCC blijven werken aan de bescherming van het eiland zodat er nog vele generaties zeeschildpadden hun eieren er komen leggen.

Volgens STCC is de aanwezigheid van de zeeschildpadden een belangrijk signaal dat we hun leefomgeving moeten respecteren. Een zeeschildpad legt eieren op hetzelfde strand waar zij zelf geboren is. “Dus ze hebben gewoon het eerste geboorterecht en is het hun strand”, vindt Ard Vreugdenhil, veldcoördinator van STCC. Hij draait al twaalf jaar mee met de organisatie, en was er al bij vanaf het begin. Samen met Francis van Dijk, vrijwilliger bij STCC, coördineren en monitoren ze alles rondom Klein Curaçao.

Van plastic naar palapas

Dat STCC op Klein Curaçao terechtkwam, was eigenlijk toeval. Het eiland stond oorspronkelijk niet op de lijst van neststranden van Curaçao. Touroperators wezen het team erop dat er opvallen veel zeeschildpadden op het kleine eiland kwamen nestelen. Eenmaal aangekomen op Klein Curaçao, bleek het eiland volgens Ard onder een laag plastic te liggen. De eerste jaren lag de focus dan ook op het opruimen van de stranden. Toen dat probleem beheersbaar werd, kwam er al snel een ander tevoorschijn: Klein Curaçao werd steeds populairder bij toeristen en daarmee ook steeds drukker, vooral in de afgelopen vijf jaar. “Ze komen daar met ontzettend veel mensen”, zegt Francis. De aandacht van STCC verschoof daardoor steeds meer naar de toenemende toeristische druk.

Daar komt de klimaatverandering nog bij, die een dubbele impact heeft op de zeeschildpadden. Door de stijgende temperaturen wordt het zand overdag extreem warm. Daardoor leggen zeeshildpadden hun eieren steeds vaker te dicht bij de hoogwaterlijn, waar het zand koeler is, met veel verloren nesten tot gevolg. Ook bepaalt de temperatuur van het zand het geslacht van de zeeschildpadjes: hoe warmer het zand, hoe meer vrouwtjes er geboren worden. Zo trekt klimaatverandering zeeschildpadpopulaties uit balans.

Bovendien staan er op twee belangrijke neststranden zogenaamde “palapas”, de shaduwhutjes voor bezoekers. Onder deze hutjes blijft het zand kunstmatig koeler en juist op die plekken leggen de vrouwtjes steeds vaker hun eieren. Met als gevolg dat een paar uur later het publiek er bovenop zit. “We kunnen niet onze ogen en oren sluiten, we moeten hier iets aan doen”, vertelt Ard.

Daarom monitoren de vrijwilligers van STCC de stranden. Wanneer dat nodig is, graven ze nesten uit en verplaatsen ze die naar een veilige plek, buiten het bereik van toeristen. Soms worden de nesten dieper ingegraven of naar een koelere locatie verplaatst.

Een ander, misschien wel het grootste probleem is bereikbaarheid. Het team is nu drie dagen per week op het eiland, met drie uur reistijd per dag om op het eiland te komen. Op de dagen dat er niemand van STCC aanwezig is, gebeurt er van alles op het strand zonder dat het team daar zicht op heeft. “We missen nesten”, zegt Ard. “Mensen gooien de kuilen dicht of gaan erop zitten. Dan zijn we soms twee dagen te laat met registreren en beschermen.”

Strandbescherming tussen de toeristen

Een van de oplossingen waar STCC aan werkt is de aanleg van een zogenaamde hatchery. Een hatchery is een afgeschermd gebied waar verplaatste nesten veilig liggen. “Het is belangrijk dat wij een stukje afgebakend hebben waar de toeristen niet kunnen komen”, zegt Francis.

De hatchery zorgt voor een optimale omgeving zodat de nesten veilig kunnen uitkomen. Het strand eromheen kan goed schoongehouden worden en krijgt een afdak zodat de eieren niet te warm worden. Daarnaast heeft de hatchery nog een andere functie: als uithangbord. Mensen zijn vaak nieuwsgierig en komen kijken wat er aan de hand is, en dat is precies het moment dat er goed uitgelegd kan worden waarom de hatchery er staat.

Toch had Ard de situatie liever anders gezien. “Het liefst had ik eigenlijk helemaal geen hatchery, maar in deze omstandigheden met klimaatverandering en de druk van toerisme moeten we naar een gecontroleerde opzet”.

Daarnaast wil het team intensiever samenwerken met de touroperators. Een korte, informatieve video zou bijvoorbeeld kunnen helpen om bezoekers al vóór aankomst op het eiland bewust te maken van de situatie. “We zijn al best een stuk op weg, maar we zijn er nog lang niet helemaal,” legt Francis uit. “Dus het is echt heel fijn dat BESTLIFE ons helpt.”

Liefde voor de zeeschildpadden

Wat STCC vooral nodig heeft, zijn mensen die zelfstandig aan het werk kunnen. Daarom investeert het team nu in uitgebreide trainingsweekenden, inclusief overnachtingen op het eiland. Vooral de overnachting is essentieel: wie een nacht meemaakt begrijpt beter wat er ’s nachts gebeurt en leest de zeeschildpadsporen overdag steeds sneller en beter.

Die trainingsweekenden zijn niet alleen goed voor de algemene sfeer, maar ook voor de kwaliteit van het werk. Het niveau van de vrijwilligers gaat nu al omhoog. “Ze zijn veel zekerder van zichzelf en van hun verhaal. Ik merk deze dagen al dat ze opspringen als toeristen vragen stellen”, vertelt Ard. “Dat is al een hele belangrijke uitkomst.” Gemotiveerde en getrainde vrijwilligers zijn precies wat de zeeschildpadden op Klein Curaçao nodig hebben.

Op langere termijn wil de organisatie ook meer jongeren van Curaçao structureel bij het werk betrekken, bijvoorbeeld via een juniorrangerprogramma. Nu STCC ook leuke activiteiten kan aanbieden, ontstaan daarvoor nieuwe mogelijkheden.

Wat het werk moeilijk maakt

Het aantal boten richting Klein Curaçao neemt toe. “Liever zien we natuurlijk minder toeristen, maar dat lukt waarschijnlijk niet meer”, zegt Francis. Daarom richt de organisatie zich vooral op voorlichting aan zowel de toeristen als inwoners van Curaçao. Daar verwacht het team het meeste succes te boeken. “We werken aan een verandering van mentaliteit. En daarvoor moeten wij op het eiland zijn”, zegt Ard.

De mensen die op het eiland overnachten, vormen een andere uitdaging dan de dagtoeristen. Dat gebeurt ongeveer twee weekenden per maand. Deze bezoekers krijgen een aantal regels uitgelegd. Bijvoorbeeld dat lichten uit moeten, omdat jonge zeeschildpadden zich door kunstlicht laten misleiden op weg naar zee. Handhaving ontbreekt echter volledig en de boodschap wordt niet altijd geaccepteerd. Ard kiest ervoor eerst aan de grote groep dagtoeristen te werken en gaat ervan uit dat de rest volgt.

Daarnaast is STCC sterk afhankelijk van de touroperators die hen naar het eiland brengen. “We hebben wel een mooie samenwerking met de boten, maar we zouden toch graag willen dat we dagelijks naar Klein Curaçao kunnen”, zegt Francis. Daarvoor is geld nodig, terwijl de beschikbare middelen voorlopig aan andere zaken moeten worden besteed.

Formele bescherming zou veel oplossen, maar die is er niet. Klein Curaçao valt niet onder het marine park van Curaçao. Het eiland heeft geen regulering en is alleen beschermd als Ramsar-gebied, een internationaal belangrijk natuurgebied. Ard was zelf consultant binnen het consortium dat in opdracht van de overheid van Curaçao en met Europese middelen een plan voor het eiland opstelde. Dat plan ligt nu bij de minister. “We kunnen het gewoon niet op de plank laten liggen”, zegt hij. “Er moet wat gebeuren.”

Wat er al is bereikt

Een van de meest zichtbare resultaten is de relatie met de touroperators. Die is in de kern goed, ook al zijn er soms meningsverschillen. “Natuurlijk lopen we best wel eens tegen dingen aan waar mensen het er niet mee eens zijn”, zegt Francis. Gelukkig valt er volgens haar altijd wel goed over te praten. Sommige operators helpen inmiddels actief mee en staan zelfs als partner vermeld op de website van de organisatie.

Minstens zo belangrijk is wat het team merkt bij de bezoekers zelf. “Mensen zijn echt wel welwillend, maar het is vaak gewoon onwetendheid”, volgens Francis. “Als je uitlegt wat je doet en waarom, reageren ze bijna altijd enthousiast. We krijgen ook vaak te horen: wat mooi dat jullie dit doen.” Ze heeft nog niet meegemaakt dat iemand negatief reageerde. “Er is nog veel werk aan de winkel hoor”, vindt Francis. “Maar het gaat in iedere geval wel in een stijgende lijn.”

Enjoy nature, Respect wildlife

Wanneer Francis wordt gevraagd naar haar droombeeld voor over vijf of tien jaar, hoeft ze niet lang na te denken. “Ik zou het het mooiste vinden als Klein Curaçao echt een natuurreservaat wordt.’ Ard werkt dat uit tot iets concreters: een beschermde status, met parkrangers en een gecontroleerde omgeving. Vergelijkbaar met hoe het Christoffelpark op Curaçao is georganiseerd. Bezoekers blijven welkom, overnachtingen kunnen nog doorgaan, maar dan met toezicht, afvalinzameling en eerste hulp binnen bereik. Dat laatste ontbreekt nu volledig op het eiland.

Geen van beiden doet alsof de zorgen daarmee verdwijnen. Ard denkt liever niet te ver vooruit, omdat het tekort aan mannetjeszeeschildpadden mogelijk pas over decennia echt zichtbaar wordt. Francis laat zich ondertussen niet ontmoedigen: “Opgeven? Daar ben ik niet van.”

Dat er veel zeeschildpadden naar Klein Curaçao terugkeren om er hun eieren te leggen, wijst erop dat dit eiland in het verleden een belangrijk en kwalitatief goed strand was voor de dieren. En dat moet zo blijven. Volgens STCC is het mogelijk om mens en natuur weer in balans te brengen. Hun slogan “Enjoy nature, Respect wildlife” sluit daar mooi bij aan: genieten van de natuur gaat hand in hand met respect voor de dieren en hun leefomgeving.

BESTLIFE2030

Het project van Stichting Friends of Sea Turtle Conservation Curaçao op Klein Curaçao richt zich op de bescherming van neststranden onder toeristische druk. Het wordt ondersteund door BESTLIFE2030, een programma gefinancierd uit het EU LIFE-programma en wordt gecoördineerd door IUCN Europa. IUCN NL is het regionale aanspreekpunt voor Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius en Sint-Maarten.

Het IUCN BESTLIFE2030-programma wordt medegefinancierd door de Europese Unie. De geuite standpunten en meningen zijn echter uitsluitend die van de auteur(s) en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs die van de Europese Unie of CINEA. Noch de Europese Unie, noch de subsidieverstrekkende instantie kan hiervoor aansprakelijk worden gesteld.

Meer over BESTLIFE2030 en andere projecten in de regio vind je op de BESTLIFE2030-pagina.