Nieuw rapport ‘Als verdwijnt wat ons beschermt’ slaat alarm over afzwakking van Europese bescherming

Wat gebeurt er als de regels die onze gezondheid, veiligheid, privacy, natuur, milieu en klimaat beschermen stap voor stap worden afgebroken? In het onlangs verschenen rapport ‘Als verdwijnt wat ons beschermt’ waarschuwt een brede alliantie van maatschappelijke organisaties, waaronder IUCN NL, voor deze ontwikkeling en roepen zij het Nederlandse kabinet op om zich in Europa maximaal in te zetten voor het behoud van deze bescherming.

Kopfoto: © Milan Markovic / Getty Images Signature

De zekerheid van een gezond en veilig leven raakt steeds verder buiten beeld. Europese wetten en regels die in de afgelopen decennia zijn opgebouwd om mensen, werknemers, consumenten, natuur, milieu en klimaat te beschermen, worden steeds verder afgezwakt. Het behoud van sterke Europese natuur- en milieuwetgeving is dan ook een belangrijk thema voor de Nederlandse IUCN-leden. Hoe urgent deze ontwikkeling is, blijkt uit de aankondiging dat de Europese Commissie de Vogel- en Habitatrichtlijn wil herzien, het fundament van de Europese natuurbescherming.

De afzwakking van Europese beschermingsnormen

Sinds 2024 heeft de Europese Commissie verschillende Omnibuspakketten gepresenteerd. Deze worden gepositioneerd als maatregelen om regelgeving te ‘vereenvoudigen’ en het Europese concurrentievermogen te versterken, maar de gevolgen reiken veel verder. Juist in de huidige politieke context blijkt dat wanneer wetten worden geopend, het beschermingsniveau wordt verlaagd. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor onder meer gezondheid, voedselveiligheid, werknemersrechten, natuur, klimaat, waterkwaliteit en digitale privacy.

Deze ontwikkelingen passen binnen een bredere trend waarin bestaande beschermingsnormen worden afgezwakt. Ook Nederland speelt hierin een rol. Nederland heeft binnen de Europese Unie de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op de voorstellen die in de Raad worden besproken en vastgesteld. Daarmee rijst een belangrijke vraag: hoe gaat Nederland zich in Europa inzetten om het huidige beschermingsniveau te behouden of waar mogelijk te verbeteren?

Een van de voorbeelden in het rapport betreft de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR), die de basis vormt van het Europese natuurbeschermingsbeleid. De voorgestelde aanpassingen kunnen de bescherming van kwetsbare soorten, natuurgebieden en ecosystemen verzwakken, terwijl deze juist essentieel zijn voor biodiversiteit, schoon water en een gezonde leefomgeving.

Bescherm wat ons beschermt

In tijden van onzekerheid pleit de alliantie voor zekerheid. Onder het motto ‘Bescherm wat ons beschermt’ roept zij het kabinet op om zich in te zetten voor het behoud van bestaande Europese wet- en regelgeving en de zorgvuldige uitvoering daarvan. Het gaat daarbij om regels die bijdragen aan:

• Schoon en veilig drinkwater;
• Veilig voedsel en een gezonde leefomgeving;
• Goede en veilige arbeidsomstandigheden;
• Bescherming van onze privacy en rechten;
• Verantwoordelijkheid van bedrijven voor de gevolgen van hun handelen voor mens en milieu.

De brede coalitie

Dit rapport is opgesteld door mensenrechten-, ontwikkelings-, natuur-, milieu- en klimaatorganisaties en vakbonden die samenwerken binnen de alliantie ‘Bescherm wat ons beschermt’. Deze brede coalitie bestaat uit: FNV, Parkinson Vereniging, Groene Zorg Alliantie, Bits of Freedom, Oxfam Novib, Natuur & Milieu, Natuurmonumenten, Vogelbescherming Nederland, Greenpeace Nederland, LandschappenNL, SOMO, Milieudefensie, Both ENDS, Arisa Foundation, Stichting De Noordzee, Hivos, Partos, Pesticide Action Network (PAN) Europe, WWF-NL, De Natuur en Milieufederaties, Solidaridad Network, ActionAid, Wemos, MVO Platform, Foodwatch Nederland en IUCN NL.