EU-naleving met landschap impact: klimaatbestendigheid en natuurbehoud via duurzame waardeketens

Headerfoto: cacoabomen © Franco Colomba van Pexels

Ontbossingsvrije waardeketens

Many agricultural commodities imported by the European Union originate in South America. For example, in 2022 the region supplied 85% of the EU’s soybean meal imports.^[1]Wieslaw, D. et al. (2025). The Impact of the EU-MERCOSUR Agreement on Soybean Meal and Corn Feed Markets in the EU and Poland Within the EU, the Netherlands was the largest importer of commodities and products from the MERCOSUR^[2]MERCOSUR is a South American trade initiative and customs union. Read more countries in 2024.^[3]CBS. (2025). Netherlands is EU’s largest importer of goods from Mercosur countries Agricultural expansion is a leading cause of deforestation and nature degradation^[4]FAO. (2021). COP26: Agricultural expansion drives almost 90 percent of global deforestation and is connected to the violation of the rights of Indigenous peoples and local communities.

De EUDR, die in juni 2023 is aangenomen, vormt een belangrijke stap in de strijd tegen ontbossing en bosdegradatie gerelateerd aan landbouw en veehouderij. De verordening verplicht handelaren en bedrijven om te zorgen voor volledige traceerbaarheid, naleving van de wetgeving van het land van herkomst en ontbossingsvrije waardeketens.

Naleving van de EUDR en natuurbehoud

Voor Zuid-Amerikaanse landbouw- en veeteeltbedrijven is het zowel een kans als een uitdaging om aan de EUDR-eisen te voldoen. Het programma ‘EU Regulatory Compliance with Landscape Impact: Achieving climate resilient and nature conservation through EU-compliant, sustainable agricultural supply chains, and landscape measures in South America’ zal daarom instrumenten versterken en operationaliseren die deze transitie ondersteunen. Bovendien zal het programma, door de transparantie van de waardeketen af te stemmen op natuurpositieve productie, aantonen hoe naleving van de EUDR klimaatbestendigheid en biodiversiteitsbehoud kan versnellen. Het programma integreert ook perspectieven op mens en biodiversiteit die niet in de huidige EU-regelgeving zijn opgenomen.

Het programma wordt uitgevoerd in vier landen: Argentinië, Colombia, Paraguay en Peru, en richt zich op twee grensoverschrijdende landschappen: het Amazonewoud en de Greater Chaco. Door in elk land een landschapsgerichte aanpak te combineren met een benadering waarbij stakeholders worden betrokken, staan lokale gemeenschappen en andere belanghebbenden centraal in de projectactiviteiten en worden mensenrechten gewaarborgd, inclusief de rechten van vrouwen door gendergelijkheid te bevorderen als een integraal onderdeel van klimaatbestendige en inclusieve waardeketens.

‘We hebben geen andere keuze dan de EUDR aan te grijpen als een kans om de traceerbaarheid te verbeteren, de wetgeving na te leven, ontbossing en landomzetting tegen te gaan en duurzame productie te bevorderen, en als een middel om het beheer van landgebruik in het algemeen te versterken ten behoeve van klimaatbestendigheid, biodiversiteit en sociale rechtvaardigheid.’

• Heleen van den Hombergh, Senior Expert Agro-Commodities at IUCN NL

Marktinformatie en monitoring

Op regionaal en internationaal niveau zal de samenwerking met bedrijven, ngo’s, overheden en andere relevante actoren bijdragen aan het tot stand brengen van de nodige uitwisseling van marktinformatie en het versterken van monitoringinstrumenten. In samenwerking met de projectpartners geeft IUCN NL onder meer leiding aan de volgende activiteiten van het programma:

• Consortiumleden informeren over de mogelijke en voor de hand liggende instrumenten voor het monitoren van ontbossing of landgebruik die in Europa worden besproken, en de deskundige kennis over de robuustheid van (traceerbaarheids- en) verificatiesystemen bijwerken.
• Steun de promotie van MapBiomas en andere regionaal en lokaal erkende kwaliteitsinstrumenten voor het beoordelen van ontbossing richting bedrijven, ngo’s, EU-lidstaten en bevoegde autoriteiten.
• Samen met landenexperts krachtige instrumenten voor alle vijf grondstoffen promoten bij bedrijven, ngo’s en EU-lidstaten.
• Landelijke partners in contact brengen met spelers verderop in de waardeketen om marktverbindingen tot stand te brengen.
• Het delen van inzichten met belanghebbenden uit de EU tijdens internationale conferenties en andere evenementen.
• Partners en collega’s informeren over gender- en biodiversiteitsaspecten bij de uitvoering van de EUDR.

Consortium partners

Het consortium van het project ‘EU Regulatory Compliance with Landscape Impact: Achieving climate resilient and nature conservation through EU-compliant, sustainable agricultural supply chains, and landscape measures in South America’ bestaat uit zes partnerorganisaties. De rol van IUCN NL is gericht op het contact met EU-bedrijven, overheden en andere belanghebbenden, terwijl de organisatie bijdraagt aan informatie-uitwisseling, het promoten van belangrijke en robuuste (monitoring)instrumenten en het koppelen van informatie uit de EU aan de praktijk in de landschappen van Zuid-Amerika. De andere programmapartners zijn:

• IUCN SUR: consortiumcoördinator
• FSVA: implementatie Argentinië
• FCDS Colombia: implementatie Colombia
• Guyra Paraguay: implementatie Paraguay
• CIFOR-ICRAF: implementatie Peru