Update Nationaal Dashboard Biodiversiteit: €11 miljard aan schadelijke subsidies zet natuurherstel onder grote druk

Nederland geeft jaarlijks ruim 11 miljard euro uit aan subsidies en fiscale regelingen die de biodiversiteit schaden, terwijl we nog niet op koers liggen om de biodiversiteitsdoelen voor 2030 te halen. Dat blijkt uit een update van het Nationaal Dashboard Biodiversiteit die vandaag, tijdens de VN-top over biodiversiteit, is gepubliceerd. Hoewel er ook positieve ontwikkelingen zijn, zoals duurzamere consumptie en productie, blijven extra inspanningen nodig.

Headerfoto: Eekhoorn © Moritz Knoringer / Unsplash

Natuur is belangrijk voor voedsel, schone lucht, drinkwater en de economie. Daarom hebben landen onderling afgesproken om de achteruitgang van de biodiversiteit tegen te gaan, waaronder in de Europese Natuurherstelverordening, die naast bescherming ook inzet op actief natuurherstel. Het Nationaal Dashboard Biodiversiteit laat aan de hand van vier thema’s en veertien doelen zien hoe we Nederland richting biodiversiteitsherstel kunnen leiden. Uit de update blijkt dat Nederland sterk moet bijsturen om op koers te raken voor natuurherstel.

Ruim 11 miljard euro aan subsidies werkt biodiversiteitsherstel tegen

Nieuw toegevoegd aan het Dashboard is een analyse van de omvang van subsidies die schadelijk zijn voor biodiversiteit. Bij binnenkomst op het Dashboard staat dit doel direct op rood. 

Nederland geeft ruim 11 miljard euro uit aan subsidies en fiscale regelingen met een (overwegend) negatief effect op biodiversiteit. Dat blijkt uit een analyse door WUR, CE Delft en Naturalis Biodiversity Center van 102 regelingen op rijksniveau. Hoewel subsidies voor natuurbeheer en natuurherstel aantoonbaar bijdragen aan biodiversiteit, gaat het daarbij om slechts 3,9 miljard euro. In het mondiale Biodiversiteitsverdrag is afgesproken om schadelijke subsidies voor biodiversiteit uiterlijk in 2030 af te bouwen en om te buigen ten gunste van biodiversiteit en natuurherstel. Om dat doel te halen, is meer samenhang in het Nederlandse subsidiebeleid nodig, zodat publieke middelen natuurherstel stimuleren in plaats van belemmeren.

‘Nederland investeert weliswaar meer in natuurherstel, maar tegelijkertijd gaat nog altijd veel publiek geld naar activiteiten die biodiversiteit onder druk zetten. Als we onze biodiversiteitsdoelen willen halen, moeten publieke middelen natuurherstel ondersteunen en schadelijke activiteiten afbouwen.’

• Caspar Verwer, ecoloog bij IUCN NL

Nieuwe indicatoren tonen grote opgave voor waterkwaliteit en natuurherstel

In deze update zijn bovendien twee nieuwe indicatoren toegevoegd aan het Dashboard:

De fysisch-chemische kwaliteit van oppervlaktewater

Voor het eerst brengt het Dashboard ook de fysisch-chemische kwaliteit van oppervlaktewater in beeld, een belangrijke voorwaarde voor gezonde waternatuur. Hoewel deze waterkwaliteit landelijk verbetert, verkeert nog altijd ongeveer de helft van de wateren niet in een goede toestand. Tegelijkertijd blijft herstel van de biologische waterkwaliteit (algen, waterplanten, vissen en macrofauna) achter, waardoor de doelen van de Kaderrichtlijn Water nog niet in zicht zijn.

Basiskwaliteit Natuur

Ook nieuw op het Dashboard is de indicator Basiskwaliteit Natuur, die inzicht geeft in de staat van de natuur buiten beschermde natuurgebieden, in agrarisch en bebouwd gebied. ‘De resultaten laten zien dat slechts 9 procent van het agrarisch gebied en 10 procent van het bebouwd gebied voldoet aan de basiskwaliteit voor natuur. Daarmee wordt duidelijk hoe groot de opgave voor natuurherstel is in het Nederlandse landschap buiten natuurgebieden’, zegt Verwer.

Ook binnen beschermde natuur blijft de opgave groot: de nieuwste ​rapportage over de Vogel- en Habitatrichtlijn ​VHR-rapportage laat zien dat veel habitats en soorten er nog altijd slecht voor staan.

Vooruitgang zichtbaar op landbouw en consumptie

Tussen de vele uitdagingen zijn ook lichtpuntjes zichtbaar. Er is een lichte daling te zien in de stikstofuitstoot. Voor stikstofoxiden ligt de daling op koers, maar voor ammoniak uit de landbouw is een sterkere afname nodig om het doel voor 2030 te halen. Daarnaast laat de Nederlandse landvoetafdruk, die de impact van onze consumptie op landgebruik in binnen- en buitenland meet, voor het eerst sinds jaren een lichte afname zien. Daarmee maakt het doel ‘Consumptie en productie verduurzamen’ een stap in de goede richting: van rood naar oranje op het Dashboard.

Deze ontwikkelingen laten zien dat vooruitgang mogelijk is, al zijn aanvullende inspanningen nodig om de doelen voor 2030 daadwerkelijk te behalen.

Natuurherstel integraal ​​aanpakken

De Europese Natuurherstelverordening biedt Nederland de kans om natuurherstel integraal aan te pakken. Het komt nu aan op ambitieuze en samenhangende maatregelen om de natuur daadwerkelijk te herstellen. Het Nationaal Dashboard Biodiversiteit maakt zichtbaar waar de grootste opgaven liggen en waar vooruitgang wordt geboekt. Natuurherstel draagt niet alleen bij aan biodiversiteit, maar ook aan een gezonde leefomgeving, waterveiligheid en een robuuste voedselvoorziening. Zo bouwen we aan een toekomstbestendig Nederland.

De update van het Nationaal Dashboard Biodiversiteit is vanaf vandaag te bekijken:

Over het Nationaal Dashboard Biodiversiteit

Het Nationaal Dashboard Biodiversiteit laat zien wat de actuele status is van de biodiversiteitsdoelen van Nederland en legt uit hoe verschillende (druk)factoren de biodiversiteit in Nederland beïnvloeden.

Het bevat een selectie van de belangrijkste doelen voor biodiversiteitsherstel in Nederland op landelijk niveau en bijbehorende indicatoren. Bovendien biedt het Dashboard handvatten door te laten  zien waar en hoe we moeten bijsturen om de hersteldoelen te behalen. Het Nationaal Dashboard Biodiversiteit gebruikt cijfers over biodiversiteit en belangrijke factoren die daarop inwerken uit het Compendium voor de Leefomgeving (CLO). Het Dashboard is een onafhankelijke website en een samenwerking tussen Naturalis, IUCN NL, Sovon Vogelonderzoek en SoortenNL.